Autonomiczne roje dronów i łatwy sposób na dual use w praktyce
Trzy wzajemnie uzupełniające się kompetencjami polskie firmy - mPTech, OVOO oraz TTelco - opracowało wpólne rozwiązanie, umożliwiające łatwą adaptację dronów ogólnego przeznaczenia do celów wojskowych. Ostatni z prezentowanych przez nas wykładów, których możecie posłuchać podczas zbliżającego się wielkimi krokami debiutu Hardware Forum 2025, omawia Jurek Kozieł z mPTech.
Uporządkujmy temat rodzajów dronów z uwagi na ich przeznaczenie. Jak możemy usystematyzować obecnie stosowane konstrukcje?
W kontekście rozwiązania prezentowanego podczas Hardware Forum warto skupić się na dwóch głównych klasach systemów bezzałogowych statków powietrznych (UAV), pomijając platformy hobbystyczne. Wynika to z ich naturalnych ograniczeń w zakresie bezpieczeństwa, integralności komunikacji oraz odporności na zakłócenia.
Z technicznego punktu widzenia podstawowy podział obejmuje systemy militarne – projektowane na potrzeby sił zbrojnych zgodnie z rygorystycznymi normami projektowymi, eksploatacyjnymi i certyfikacyjnymi. To rozwiązania złożone i wyspecjalizowane, tworzone pod konkretne scenariusze operacyjne. Wymagania misji wpływają tu bezpośrednio na architekturę systemu, dobór komponentów oraz techniki komunikacyjne. Szczególnie istotny jest proces projektowy, który uwzględnia nie tylko parametry techniczne, lecz także kwestie dostępności podzespołów, ich pochodzenia oraz odporności na ryzyka związane z łańcuchem dostaw (supply chain security).
Coraz częściej obserwujemy przenoszenie wybranych rozwiązań z obszaru wojskowego do zastosowań cywilnych, zwłaszcza przemysłowych. W ten sposób rozwija się segment tzw. rozwiązań dual use. Istotą podejścia dual use jest połączenie dostępności i skali produkcji charakterystycznej dla systemów cywilnych (rozwiązania off-the-shelf) z mechanizmami bezpieczeństwa znanymi z systemów militarnych. Kluczowym wyzwaniem pozostaje znalezienie równowagi – tak, aby podnieść poziom bezpieczeństwa bez utraty funkcjonalności i dostępności komponentów.
W tym kontekście warto spojrzeć szerzej na proces certyfikacji. Nie powinien on być traktowany wyłącznie jako formalność, lecz jako realne narzędzie budowania bezpieczeństwa operacyjnego, szczególnie w warstwie komunikacyjnej. W systemach dual use nie każdy komponent dostępny „z półki” spełnia wymagania w zakresie cyberbezpieczeństwa czy odporności na ataki takie jak spoofing, hijacking czy jamming. W praktyce oznacza to konieczność świadomego wyboru: albo korzystamy ze standardowych rozwiązań, znając ich ograniczenia, albo projektujemy własną warstwę komunikacyjną, która zapewnia integralność, poufność i uwierzytelnienie transmisji.
Jednym z proponowanych kierunków jest wprowadzenie dodatkowej warstwy weryfikacji tożsamości, obejmującej wszystkie elementy ekosystemu komunikacyjnego – zarówno w relacjach człowiek–człowiek, człowiek–urządzenie, jak i urządzenie–urządzenie (M2M). Nawet przy założeniu występowania zakłóceń fizycznych (np. degradacji sieci radiowej), odpowiednio zaprojektowana warstwa logiczna pozwala zachować kontrolę nad komunikacją i możliwość jej weryfikacji, niezależnie od użytej techniki transmisji.
W jakich aplikacjach może mieć zastosowanie rozwiązanie prezentowane podczas Hardware Forum?
Rozwiązanie prezentowane podczas Hardware Forum może być wykorzystywane w wielu scenariuszach cywilnych i przemysłowych. Dobrym przykładem są procesy budowlane, w których drony realizują zadania w środowiskach podwyższonego ryzyka, ograniczając konieczność bezpośredniej obecności człowieka.
W takich zastosowaniach kluczowe jest nie tylko bezpieczeństwo operacyjne, ale również ochrona danych. W praktyce oznacza to potrzebę wdrożenia mechanizmów weryfikacji tożsamości obejmujących cały łańcuch komunikacji – od platformy UAV po urządzenia sterujące, takie jak smartfony czy tablety klasy przemysłowej.
W tytule Waszego wykładu znajduje się termin ‘rój dronów’. Jaka może być zasadnicza topologia komunikacji roju dronów?
Współczesne systemy rojów UAV coraz częściej odchodzą od modelu centralnego sterowania na rzecz architektur rozproszonych. W prezentowanym podejściu rozwijana jest koncepcja kontrolowanej decentralizacji, oparta na bezpiecznym zarządzaniu priorytetami w rozproszonym środowisku. Model ten wykorzystuje powszechnie dostępne urządzenia, rozszerzone o dodatkową warstwę weryfikacji tożsamości i zabezpieczeń komunikacyjnych. Dzięki temu możliwe jest zwiększenie odporności na zakłócenia (jamming), utrzymanie ciągłości działania w trudnych warunkach, bieżące, adaptacyjne zarządzanie zadaniami, praca w środowiskach o ograniczonej lub zerowej infrastrukturze sieciowej (np. w terenie leśnym lub górskim) oraz wykorzystanie pasm nielicencjonowanych przy zachowaniu kontroli nad transmisją.
W praktyce oznacza to odejście od w pełni scentralizowanego modelu decyzyjnego. Warstwa strategiczna pozostaje pod nadzorem centralnym, natomiast decyzje operacyjne zapadają lokalnie – z uwzględnieniem dynamicznej wymiany informacji i uzgadniania priorytetów pomiędzy węzłami systemu.
Skład osobowy prowadzących wykład jest zapewne starannie dobrany i każdy z Was ma określone zadania w projekcie. W jaki sposób wykorzystaliście swoje umiejętności i podzieliliście odpowiedzialność za projekt?
Projekt jest efektem współpracy trzech podmiotów, których kompetencje uzupełniają się na styku telekomunikacji, elektroniki i zaawansowanych systemów IT.
Jerzy Kozieł, reprezentujący firmę mPTech – właściciela marki HAMMER – odpowiada za rozwój partnerstw oraz obszar strategiczny B2B/G. Ma ponad 25 lat doświadczenia w sektorze telekomunikacyjnym i elektronicznym. Specjalizuje się w zarządzaniu transformacją cyfrową oraz projektowaniu złożonych systemów IT i IoT. W swojej pracy koncentruje się na łączeniu perspektywy biznesowej, projektowej i technologicznej, budując rozwiązania skalowalne i elastyczne. W ramach mPTech rozwija m.in. możliwości modyfikacji produktów – zarówno w warstwie sprzętowej, jak i programowej – oraz ich integracji z systemami partnerów.
Grzegorz Sikora, współwłaściciel firmy OVOO, odpowiada za obszar architektury systemów rozproszonych. Specjalizuje się w rozwiązaniach Self-Sovereign Identity (SSI) oraz integracji agentów AI w środowiskach o wysokich wymaganiach bezpieczeństwa (mission-critical). Jego prace koncentrują się na budowie bezpiecznych modeli komunikacji i zdecentralizowanej weryfikacji tożsamości.
Za obszar telekomunikacyjny odpowiada Michał Bieszczad z firmy TTelco – ekspert z ponad 15-letnim doświadczeniem w branży mobilnej. Specjalizuje się w rozwoju oprogramowania terminali, architekturze sieci rdzeniowych oraz systemach komunikacji krytycznej. Jest również właścicielem laboratorium telekomunikacyjnego zajmującego się walidacją rozwiązań 4G, 5G i IoT oraz integracją systemów end-to-end.
Zapraszamy na nasze nowe wydarzenie, Hardware Forum 2026, 14-15 maja 2026. Zapisz się już dziś i skorzystaj z oferty early bird:
