Laser zamiast fal radiowych. Astrolight i ATMOS szykują historyczną demonstrację w kosmosie

Litewska firma Astrolight, rozwijająca technologie laserowej komunikacji dla sektora kosmicznego oraz ATMOS Space Cargo – europejska spółka specjalizująca się w systemach transportu powrotnego z orbity – podpisały porozumienie o współpracy (MoU). Celem jest przeprowadzenie demonstracji pierwszego w historii optycznego połączenia komunikacyjnego pomiędzy statkiem kosmicznym wracającym z orbity a satelitą.

W ramach misji planowana jest transmisja w czasie rzeczywistym danych systemowych oraz danych z ładunku. Demonstracja ma potwierdzić możliwość utrzymania szybkiej łączności podczas powrotu z orbity i wesprzeć rozwój europejskich, niezależnych zdolności w zakresie transportu ładunków z przestrzeni kosmicznej na Ziemię.

Demonstracja zostanie przeprowadzona z wykorzystaniem terminali laserowej komunikacji ATLAS-X opracowanych przez Astrolight. Urządzenia zostaną zainstalowane zarówno na pojeździe powrotnym PHOENIX, jak i na satelicie uczestniczącym w misji. System ma umożliwić transmisję danych z prędkością do 2,5 Gb/s podczas operacji orbitalnych oraz wejścia statku w atmosferę.

Misje transportu ładunków z orbity mogą znaleźć zastosowanie m.in. w transporcie próbek naukowych, produktów powstających w warunkach mikrograwitacji oraz komponentów dla sektora obronnego i obserwacji Ziemi. Ich rozwój zwiększa zapotrzebowanie na niezawodną komunikację w czasie rzeczywistym, zwłaszcza podczas wejścia pojazdu w atmosferę, gdy klasyczna telemetria radiowa może tracić skuteczność.

W pojeździe PHOENIX optyczna komunikacja została zaprojektowana jako element systemu odpowiedzialnego za utrzymanie łączności podczas deorbitacji i wejścia w atmosferę. Ma ona umożliwić przesyłanie w czasie rzeczywistym informacji o stanie technicznym pojazdu, parametrach lotu oraz danych z ładunku jeszcze przed odzyskaniem kapsuły. W przyszłości rozwiązanie ma wspierać rozwój autonomicznych operacji powrotu z orbity.

Jedną z największych zalet komunikacji laserowej jest możliwość przesyłania danych z bardzo dużą przepustowością. Wykorzystanie wąskich wiązek światła pozwala osiągać prędkości nawet 100 razy większe niż w systemach radiowych, a jednocześnie zwiększa odporność na zakłócenia, przechwycenie i wykrycie sygnału.

– Przetestowanie laserowego łącza pomiędzy PHOENIX-em a satelitą na orbicie będzie ważnym kamieniem milowym w komunikacji z pojazdami powracającymi z orbity. Dotychczas takie możliwości badano jedynie w warunkach laboratoryjnych. Wspólnie z ATMOS Space Cargo przenosimy tę technologię do przestrzeni kosmicznej – powiedział Laurynas Mačiulis, CEO Astrolight. – Naszym celem jest umożliwienie pojazdom powrotnym bezpośredniej komunikacji z satelitami, a w przyszłości również z całymi konstelacjami satelitarnymi, aby operatorzy mogli uzyskiwać możliwie największą ilość danych w czasie rzeczywistym i prowadzić misje w sposób bardziej kontrolowany oraz skalowalny. Łącza laserowe są również znacznie trudniejsze do zakłócenia lub przechwycenia, co stanowi istotną zaletę zarówno dla misji komercyjnych, jak i wojskowych.

ATLAS-X to kompaktowy terminal komunikacji laserowej zaprojektowany z myślą o misjach, w których kluczowe znaczenie mają niewielkie wymiary, masa i zużycie energii (low-SWaP). W pojazdach powrotnych, takich jak PHOENIX, każdy dodatkowy system zajmuje cenną przestrzeń i zużywa ograniczone zasoby energetyczne. Niewielkie rozmiary terminala ułatwiają jego integrację bez istotnego wpływu na konstrukcję i parametry misji.

– ATMOS pracuje nad zapewnieniem Europie niezależnego i rutynowego dostępu do komercyjnych usług powrotu z przestrzeni kosmicznej – zaznaczył Sebastian Klaus, CEO ATMOS Space Cargo. – Wraz ze wzrostem autonomii i ilości danych generowanych przez misje transportu powrotnego coraz większego znaczenia nabiera łączność w czasie rzeczywistym obejmująca cały cykl misji. Nasza współpraca z Astrolight stanowi krok w kierunku integracji komunikacji laserowej z systemem PHOENIX, tworząc strategiczną warstwę wspierającą monitoring ładunku, autonomiczną deorbitację oraz operacje wejścia w atmosferę.

Europa wciąż nie dysponuje własnym, w pełni rozwiniętym systemem komercyjnego transportu ładunków z niskiej orbity okołoziemskiej. Dlatego ESA rozwija program LEO Cargo Return Services Initiative, którego celem jest budowa niezależnych europejskich zdolności w tym obszarze i zmniejszenie zależności od zagranicznych partnerów.

O Astrolight

Astrolight to litewska firma założona w 2019 roku przez Laurynasa Mačiulisa, byłego współzałożyciela i dyrektora ds. technologii (CTO) Kongsberg NanoAvionics. Spółka rozwija systemy laserowej komunikacji dla zastosowań kosmicznych, naziemnych i morskich. Jej portfolio obejmuje terminale optycznej transmisji danych przeznaczone do połączeń kosmos–Ziemia, kosmos–kosmos oraz innych zastosowań wymagających szybkiej i bezpiecznej komunikacji.

O ATMOS Space Cargo

ATMOS Space Cargo to europejska spółka z oddziałami w Niemczech, Francji i Polsce, rozwijająca technologie transportu powrotnego z orbity. Firma pracuje nad rodziną pojazdów PHOENIX, przeznaczonych do autonomicznego transportu i sprowadzania ładunków z niskiej orbity okołoziemskiej. Konstrukcja wykorzystuje nadmuchiwany system hamowania atmosferycznego (Inflatable Atmospheric Decelerator – IAD), który pełni jednocześnie funkcję osłony termicznej i aerodynamicznego hamulca podczas wejścia w atmosferę. Rozwiązanie ma zwiększyć efektywność i obniżyć koszty misji transportowych.

Zapraszamy na TEK.day Gdańsk, 24 września 2026. Zapisz się tutaj!